فروع آن راه‌ها است و عبارت است از تصديق قلبى افعال انبيا و عمل كردن بدان . ( سيد حيدر آملى ، 1368 ه - ش . ص 344 ) معناى شريعت در قرآن واژه « شريعه » آمده است : « ثُمَّ جَعَلْنَاكَ عَلَى شَرِيعَةٍ مِنَ الْاءمْرِ فَأتْبِعْهَا » ( جاثيه 18 ) كلمه « شريعه » در آيه به معناى طريق و راهى است كه آدمى را به دين الهى مىرساند و خطاب آيه به رسول خدا صلىالله‌عليه‌وآله و امت او است كه از اين طريق خاص تبعيت كنند . ( طباطبائى ، ترجمه موسوى همدانى ، ج 18 ، ص 253 ) در سوره مائده سخن از قرار دادن شريعت اختصاصى براى همه انبيا است ؛ مىفرمايد : « لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهَاجا » . ( آيه 48 ) آيه خطاب به همه ملت‌ها است كه براى هر ملتى شريعتى و راهى قرار داديم . به نظر مفسّرين با توجه به مجموعه‌اى از آيات قرآن مىتوان گفت : دين از نظر قرآن داراى معنايى عمومى و وسيع مىباشد و شريعت عبارت است از طريقه‌اى خاص كه براى امتى از امت‌ها و يا پيامبرى از پيامبران تعيين شده است ؛ مانند شريعت نوح ، ابراهيم ، موسى ، عيسى ، محمد صلىالله‌عليه‌وآله . بنابراين چون دين معناى عمومىتر از شريعت دارد ، با مبعوث شدن پيامبرى ، دين قبل از او نسخ نمىشود بلكه شريعت اديان قبلى نسخ مىگردد و البته نسخ ، به معناى بطلان طريق سابق نيست ، بلكه نسخ گذشتن تاريخ مصرف شريعت سابق نسبت به شريعت لاحق است . نتيجه اين كه به تعبير قرآن ، دين هدف است و شريعت راه‌هاى گوناگون در رسيدن به آن هدف مىباشد . ( ترجمه تفسير الميزان ، ج 5 ، ص 385 ) مفهوم طريقت ؛ گفتيم كه شريعت طريقه‌اى است كه از ناحيه خداى تعالى و به منظور سلوك مردم به سوى او تهيه و تنظيم شده است . در اين‌جا مىگوييم : « طريقت » عبارت از به فعليت درآوردن و محقّق ساختن قوانين و دستورات شريعت در سير به سوى خدا است ؛ ( ترجمه تفسير الميزان ، ج 5 ، ص 585 ) يعنى شريعت قانون طريقت است و طريقت عمل به شريعت است . بنابراين بين شريعت و طريقت قرابتى ناگسستنى است . ( جعفرى ، ج 11 ، ص 112 ) البته بعضى از بزرگان عرفان و تصوف بين شريعت و طريقت فرق نگذاشته و آن دو را در مقابل حقيقت ، با يك تعبير بيان كرده‌اند ؛ چنان كه گفته شده است : شريعت عبارت است از تصديق قلبى افعال انبيا و عمل كردن به آن ؛ و حقيقت عبارت است از مشاهده احوال آن‌ها از طريق ذوق و اتصاف بدان . ( جامع الاسرار و منبع الانوار ، ص 344 و 345 ) لاهيجى مىگويد : طريقت در لغت « مذهب » است و در اصطلاح ، سيرى است مخصوص سالكان راه إله ، از قطع منازل بعدد دورى و ترقّى به مقامات قرب و رفتن از حادث به قديم . ( محمد لاهيجى ، 1371 ش ص